Εν αρχή ήταν ο Richard Stallman, ο ιδιοφυής ιδρυτής του Free Software Foundation (www.fsf.org) και εμπνευστής της GPL*, γνωστός ως ο Bakunin του Open Source. Πέρα από το concept του ελεύθερου λογισμικού, ξεκίνησε και το GNU project (το 1984) μέσα από το οποίο άρχισαν να παράγονται ελεύθερες εφαρμογές υψηλής ποιότητας που στο μέλλον είχαν σκοπό να ολοκληρωθούν σε ένα πλήρως ελεύθερο unix-οειδές λειτουργικό σύστημα.

Κάποια χρόνια μετά (νομίζω το 1991), ένας φοιτητής πληροφορικής από τη Φιλανδία που τον έλεγαν Linus Torvalds ξεκίνησε να σχεδιάζει έναν unix-οειδή πυρήνα λειτουργικού συστήματος που θα τρέχει σε υπολογιστές αρχιτεκτονικής x86. Δημοσιοποίησε το εγχείρημά του σε κάποιες κοινότητες προγραμματιστών και εμφανίστηκε αρκετός κόσμος που προσφερόταν να βοηθήσει. Οι τεχνικοιστορικές λεπτομέριες για την πορεία του project δεν έχουν ιδιαίτερο νόημα, το αποτέλεσμα ήταν η δημιουργία ενός αξιόλογου πυρήνα που μαζί με το gnu project αποτελούσαν ένα πλήρες ελεύθερο λειτουργικό σύστημα με το οποίο μπορούσε ο καθένας να παίξει με όποιον τρόπο θέλει. Έτσι το φαινόμενο του open source/free software άρχισε να παίρνει διαστάσεις κινήματος (δεκάδες χιλιάδες ενεργοί developers που δουλεύουν συντονισμένα).

Δυστυχώς, όμως κάποιοι opensource-άδες που ποτέ δεν κατάλαβαν τον Stallman (οι περισσότεροι τον θεωρούν “εξτρεμιστή” αν και ποτέ δεν βρήκα κάποια σοβαρή κριτική στις πολύ ισχυρά διατυπωμένες θέσεις του), αποφάσισαν ότι η GPL δεν είναι αρκετά ελεύθερη (!!!) και έφτιαξαν άλλα projects με άλλες άδειες όπως το FreeBSD. Δεν γνωρίζω τις ακριβείς συνθήκες κάτω από τις οποίες δημιουργήθηκε το FreeBSD και τα αντίστοιχα projects. Το clue της νέας άδειας είναι ότι πλέον ο περιορισμός για το παραγόμενο προϊόν αναιρείται και οποιοσδήποτε μπορεί να χρησιμοποιήσει τον κώδικα για όποιο σκοπό γουστάρει, ακόμα και για να παράγει ιδιόκτητο λογισμικό. Έτσι, ήρθε η Microsoft, τσίμπησε νομιμότατα ότι μπορούσε από το FreeBSD (π.χ. τον κώδικα για το TCP/IP) και άρχισε να διορθώνει τα άθλια λειτουργικά της.

Αυτά σε πολύ χοντρικές γραμμές με πολλά κενά και πιθανόν κάποιες ανακρίβειες. Το ενδιαφέρον είναι τι γίνεται από εδώ και πέρα. Από την μία βλέπουμε το free/open source software να έχει φτάσει σε πολλούς τομείς σε σημείο που να παίζει χωρίς αντίπαλο από άποψη ποιότητας και να φαίνεται έτοιμο για το επόμενο ποιοτικό άλμα που θα το φέρει στους σερβερς και τα pc όλου του κόσμου, αλλά από την άλλη οι μεγάλες εταιρίες εμπορίας λογισμικού συνεργάζονται με εταιρίες παραγωγής hardware και κυβερνήσεις για να βγάλουν το open source από τη μέση (βλέπε palladium). Οι κοινωνικές αντιστάσεις όμως είναι μάλλον πολύ ισχυρές και δεν νομίζω ότι θα τους περάσει έτσι εύκολα. Η ακόμα καλύτερα μπορεί τελικά να τους περάσει, αλλά να αυτοπεριθωριοποιηθούν με τον κόσμο να χρησιμοποιεί τις τεχνολογίες που χρειάζεται και όχι αυτές που προσπαθούν να του επιβάλλουν. Θα δείξει..

*GPL: General Public License. Άδεια κλειδί στην ανάπτυξη του ελευθερου λογισμικού. Με την GPL, ο δημιουργός κατοχυρώνει τα δικαιώματα του έργου, αλλά δίνει ελεύθερα (όχι απαραίτητα τζαμπα) τον πηγαίο κώδικα. Οποιοσδήποτε κατέχει τον πηγαίο κώδικα, έχει την δυνατότητα, αλλά και το κατοχυρωμένο από την GPL δικαίωμα να κάνει ότι αλλαγές γουστάρει, να τον χρησιμοποιήσει με όποιον τρόπο θέλει για να φτιάξει κάποιο άλλο έργο και ακόμα και να πουλήσει με όποιον τρόπο θέλει τόσο το έργο που προέκυψε από την δική του δουλειά, όσο και το αρχικό έργο που πήρε έτοιμο. Ακούστε όμως το καλύτερο: Οτιδήποτε παραχθεί με βάση GPL κώδικα, γίνεται αυτόματα και αυτό GPL!

Σε γενικές γραμμές, οσον αφορά τη φιλοσοφία πίσω απο το ελεύθερο λογισμικό, κοιτάμε εδώ

http://www.fsf.org

Το προσωπικό site του R. Stallman είναι εδώ

http://www.stallman.org

και περιέχει και μια σειρά απο πολιτικά άρθρα. εδώ

http://www.stallman.org/archives/

Παρεμπιπτόντως, ο Stallman υποστηρίζει τον Kucinich για τις προεδρικές εκλογές (α, τον ρεφόρμα).

Ένας περιεκτικός (τζιζ) κατάλογος ελεύθερου λογισμικού, εδώ (δοκιμάστε το mldonkey για file sharing σε 7 διαφορετικά πρωτόκολα, να πάθετε ταράκουλο)

http://www.fsf.org/directory/

και άλλος ένας εδώ

http://sourceforge.net/softwaremap/

Επίσης, υπάρχει ένα project το οποίο έχει ως σκοπό να βοηθήσει τους χρήστες να στήσουν εκ του μηδενός ένα ολόκληρο λειτουργικό σύστημα, εδώ

http://www.linuxfromscratch.org

Το γεγονός οτι κάτι τέτοιο είναι εφικτό, απο μόνο του έχει μεγάλη αξία. Για εκπαιδευτικούς σκοπούς, είναι οτι πρέπει, αρκεί να έχεις και ένα σχετικά γρήγορο μηχάνημα για να μην περιμένεις 3 μέρες να τελειώσει η μεταγλώττιση του κάθε πακέτου.

Κομβικό σημείο στην όλη υπόθεση του ελεύθερου λογισμικού, είναι το θέμα του GPL που ανέφερε ο qwerty. Παρατηρήστε προσεκτικά οταν διαβάζετε ένα άρθρο σχετικά με το θέμα, πως πολλές φορές χρησιμοποιείται ο όρος open (ανοιχτό) αντί του free (ελεύθερου) για να απογυμνώσει το όλο σκεπτικό απο την πολιτική του χρειά.

Περισσότερα εδώ

http://www.fsf.org/philosophy/words-to-avoid.html

Φίλε qwerty έχεις μια μικρή ανακρίβεια στο ιστορικό σου. Το FreeBSD δεν ξεκίνησε σαν αντίδραση στο GNU/Linux, κατάγεται ουσιαστικά από ότι απόμεινε από το Berkley Standard Distribution του Unix. Εν ολίγοις, το Unix είναι ιδιόκτητο λογισμικό και είχε ενοικιαστεί (lincesed) στο Μπέρκλεϋ από την AT&T (νομίζω). Οι προγραμματιστές στο Μπέρκλεϋ το μετατρέψανε/βελτιώσανε και μετά άρχισαν να το διανέμουν. Σε κάποια φάση η AT&T αγρίεψε και έγινε χαμός. Μυνήσεις επί μυνήσεων. Μύνηση από την AT&T που διανέμουν το Unix που είναι δικό της, μύνηση από το Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνιας που δεν του έδωσαν αρκετό credit και δε συμμαζεύεται. Τελικά μόλις καταστάλαξε η σκόνη δημιουργήθηκε το FreeBSD, και νομίζω ότι ο RMS ήταν που τους έπεισε να το διαδώσουν σαν ελεύθερο λογισμικό και να ανοίξουν τον κώδικα, αλλά δεν κατάφερε να τους πείσει να το GPLάρουν. Μια καλή και σύντομη ιστορική αναδρομή ξεκινώντας το 1970 με το Unix (ή μάλλον με το multics) και καταλήγοντας στο GNU/Linux βρίσκεται εδώ:

http://www.crackmonkey.org/unix.html

(Θα πρόσεχα προτού πάω σ' αυτό το σάιτ με window$ πάντως, ο συγγραφέας μπορεί να σας έχει καμιά έκπληξη που μπορεί να γαμήσει ολόκληρη την εγκατάστασή σας απλά και μόνο για να σας αποδείξει πόσο ανασφαλές λειτουργικό είναι τα παράθυρα.)

Για τον RMS υπάρχει μια ονλάιν βιογραφία εδώ

http://www.oreilly.com/openbook/freedom/

και όσο για κείμενα του Στάλλμαν νομίζω ότι μια καλή αρχή θα ήταν η μετάφραση του “GNU manifesto” που το προσάπτω σαν ζιπαρισμένο τεξτ αρχείο (όσοι τρέχετε GNU/Linux και έχετε εγκαταστήσει emacs το μανιφέστο βρίσκετε στο /usr/share/emacs/(version number)/GNU ) και μπορείτε να το βρείτε και ονλάιν εδώ

http://www.gnu.org/gnu/manifesto.html

αν το μεταφράσετε(-με;) καλό θα ήταν να το προωθήσουμε και στο GNU πρότζεκτ να το βάλουν στην σελίδα τους.

Γενικά με τα λαπτοπ θέλει περισότερο προσοχή και έρευνα *προτού* εγκαταστήσετε Λινουξ. Για το Thinkpad δεν νομίζω να έχεις πρόβλημα. Κάνε καμιά αναζήτηση στο Γκούγκλ, με τις λέξεις ThinkPad Linux. Η διανομή που ανέφερα πρίν βρίσκεται εδώ:

http://www.mepis.org/

Στα γρήγορα λοιπόν, η όλη ιστορία τουελεύθερου λογισμικού ξεκίνησε όταν ο RMS (Richar Stallman) στα μέσατης δεκαετίας του 80, απηυδισμένος από την εμποροποίηση της τέχ νηςτου hacking και της απόκρυψης πληροφορίας που την ακολούθησε,αποφάσισε να γράψει ένα τελείως ελεύθερο κλώνο του Unix, και να το μοιράσει δωρεάν. Κι έτσι άρχισε να γράφει το GNU O Linus Torvalds στις αρχές της δεκαετίας του 90, έγραψε έναunixοειδή πυρήνα λειτου ργικού και (σεμνότατα) τον ονόμασε Linux. Το GNU τότε ήταν σχεδόν ολοκληρωμένο εκτός από τον πυρήνα και έτσι είχαμε ένα (επισοδειακό) πάντρεμα ώστε να προκύψει αυτό που σήμερα ονομάζεται κοινώς Linux ενώ κατά την γνώμη μου θα έπρεπε να λέγεται ορθότερα GNU/Linux.

Αν θέλεις ρίξε μια ματιά στο http://www.gnu.org

δεν είναι ακριβώς έτσι όπως νομίζεις (ευτυχώς). Όταν χρησιμοποιείς έναν κώδικα που διατίθεται κάτω από GPL, αυτό σημαίνει (αν και κάποιες φορές βάζουν κι άλλους περιορισμούς, όπως αυτός της μη-πώλησης που αναφέρεις), πως και το προϊόν που θα φτιάξεις πρέπει να είναι κι αυτό ανοικτού κώδικα. Δηλ. αν εσύ το πουλάς 200$, απλούστατα εγώ θα το πάρω, θα το αλλάξω λίγο και θα το δώσω τζάμπα. Γι αυτό και τελικά ένα μεγάλο κομάτι των open-source, διατίθενται ΚΑΙ δωρεάν. Αυτό για μένα είναι πολύ σωστό. Έτσι μπορείς και εσύ να βγάλεις τα προς το ζειν για τη δουλειά που έκανες και να μην θησαυρίζεις εις βάρος των άλλων. Γιατί μέχρι να αλλάξει αυτή η @#!%#$ κοινωνία, δεν νομίζω να διαφωεί κανείς πως οι προγραμματιστές πρέπει να πληρώνονται όταν εργάζονται;

Anyway αυτά είναι προσωπικές μου εκτιμήσεις. Όπως εξηγεί ο Stallman καλύτερα από εμένα, το free δεν μεταφράζεται σε τσάμπα, αλλά σε ελεύθερο. Που σημαίνει αυτό που περιέγραψα στην αρχή.

Παιδιά είμαι κι εγώ μέσα. Έχω mandrake Linux, αλλά δεν έχω πρόβλημα να εγκαταστήσω οποιοδήποτε αποφασίσουμε. Αν και έχω φάει μια μικρή(και αδικαιολόγητη;) ήττα προσπαθώντας να δικτυώσω το Mandrake με τα XP, και να μοιραζόμαστε τη DSL, που θα πάει, θα τη βρούμε την άκρη :)

Μην μπερδεύεις το Unix με το Linux. Τι εννοώ; Η SCO Systems ΔΕΝ ασχολειται με Linux, αλλα με Unix (δεν είναι Γιαννης, είναι Γιαννάκης…η φιλοσοφία είναι η ίδια, το core και το όνομα είναι διαφορετικα).

Το Unix ξεκίνησε αποτα εργαστήρια της AT&T Bell αρχές του 70. Το πανεπιστήμιο Berkeley υιοθέτησε το νέο λειτουργικό για ερευνητικούς σκόπούς. Έκτοτε, υπήρχε το ΑΤ&T Unix το οποίο χρησιμοποιήθηκε για επιχειρηματικούς σκοπούς και το Berkeley Unix (BSD) για ακαδημαϊκους. Το source code του Unix παρέμεινε ανοιχτό καθώς υπήρχε τον καιρό εκείνο η ανάγκη για development. Έκτοτε τα δύο συστήματα αναπτύσσονταν παράλληλα, και το 1986 ήρηε η πρώτη ουσιάστική εμπορική ενοποίηση τους (μαζί με το xenix,) sto Unix system V.4 (SVR4). Παρεπιπτόντως, εμπορική έκδοση του unix υπήρχε απο το 1981 (της ΑΤ&Τ). To 89 η ΑΤ&Τ ως σημερινή Microsoft έφτιαξε μια εταιρεία UNIX System Laboratories (USL) η οποία και κατωχύρωσς τον όρο UNIX ως Trademark. Τότε λοιπόν, το 89 ο κ. Linus Torwald (εκ Σουηδίας ορμώμενος) εκμεταλλεύτηκε το ελεύθερο του κώδικα του Berkeley Unix (BSD) το οποίο θάφτηκε το 93 για να το βαφτίσει σε linux και να μην έχει νομικά προβλήματα…. Το θέμα που αναφέρεις έχει αρχίσει απο τότε που η Novell (η οποία αγόρασ την USL) και μετά την πούλησε στην SCO (η οποία είναι ΠΡΟΓΕΝΕΣΤΕΡΗ της Caldera που αναφέρεις), η οποία SCO σεβάστηκε το δικαίωμα του ελεύθερου Unix kώδικα, μέχρι που την αγόρασε η εν λόγω caldera η οποία μετα αυτοβαυτίστηκε σε SCO SYSTEMS…Τονίζω, οτι ΚΑΜΜΙΑ σχέση δεν έχει με LINUX!!!!Αυτό που έχει είναι το εμπορικό σήμα UNIX, αυτά που κληρονόμησε απο την πρώην SCO και το Single UNIX Specification (τι είναι αυτό? θα εξηγήσω προσεχώς, αν θέλετε)… Πάντως…ΔΕΝ είναι πλέον εταιρεία ελεύθερου Λογισμικου! πρός διευκρίνιση!!!! (το ιστορικό παρατίθεται για το πώς ένα ελεύθερο λογισμικό κατάντησε πράγματι δεσμευμένο…Ας κρατήσει τουλάχιστον το linux,μέχρι να βρεθεί καμμια νομική φορμουλα και να πάει κι αυτο στην ευχή….)

και σίγουρα όχι το μεγαλύτερο μέρος του λογισμικού που προέρχεται από το πρότζεκτ GNU στηρίζεται στο BSD ή κανένα άλλο εμπορικό σύστημα unix. Έχει γραφεί από την αρχή και αναπληρώνει το unix αλλά *δεν* στηρίζεται σ' αυτό: GNU is Not Unix, οκ; Τα άλλα βασικά κομμάτια του λειτουργικού είναι επίσης ελεύθερα (αλλά χωρίς κόπυλέφτ) για παράδειγμα τo X windowing system ή το ΤεΧ. Τα διάφορα συμπληρωματικά κομμάτια BSD κώδικα που υπάρχει είναι ουσιαστικά από το FreeBSD δηλαδή από τον καθαρισμένο κώδικα που δεν έχει ίχνος από τον αρχικό κώδικα της AT&T.

Επίσης βασικό εδώ είναι ότι το GNU είναι όχι μόνο ελεύθερο αλλά και κόπυλέφτ, με άλλα λόγια όχι μόνο είναι ελεύθερα τώρα αλλά *για πάντα* και ότι δουλειά στηριχτεί πάνω τους θα είναι επίσης ελεύθερη *για πάντα* κοκ. Εκεί είναι η μαγκιά του κόπυλεφτ και ειδικότερα της GPL άδειας, ότι είναι ελεύθερο τώρα μένει ελεύθερο για πάντα.

Προς qwerty: Για το Hellug που λες έχεις κάτι συγκεκριμένο στο μυαλό σου ή απλά εκφράζεις τη δυσαρέσκειά σου για τον α-πολιτικό (και συνεπώς συντηρητικό) χαρακτήρα της;

Τα λέμε